İnternetten Gıda Ürünü Satmak için Hangi Belgeler Gerekir?

İnternetten gıda satışı, gıda ürünlerinin internet sitesi veya pazaryeri üzerinden son tüketiciye sunulduğu e-ticaret faaliyetidir. Satış sürecinde ticari kayıtların tamamlanması, gıda mevzuatına uyulması ve tüketiciye gerekli bilgilerin verilmesi gerekir. İşletmenin ihtiyaç duyduğu belgeleri ise ürün türü ve yürüttüğü faaliyet belirler.

Örneğin; paketli kuru gıda satan bir işletmeyle süt işleyen bir tesis aynı şartlara tabi değildir. Üretim, depolama, perakende satış ve ürünün niteliği belge sürecini etkiler. Bu nedenle işletme, satışa başlamadan önce kendi faaliyet alanına uygun yükümlülükleri belirlemelidir.

Çevrim İçi Gıda Satışı Yapmak için Gereken Resmi Belgeler

Çevrim içi gıda ticaretinde ticari belgelerle gıda faaliyetini düzenleyen belgeler farklı işlev taşır. Bu bağlamda vergi levhası, işletmenin vergisel statüsünü gösterir. Tarım ve Orman Bakanlığı kayıt veya onayı ise yürütülen gıda faaliyetini kapsar. Genel süreçte şu yükümlülükler öne çıkar:

• İşletme, hukuki yapısına uygun vergi mükellefiyetini oluşturmalı ve ticari kayıtlarını tamamlamalıdır.
• Üretim, işleme, depolama veya perakende faaliyetine göre Gıda İşletme Kayıt ya da Onay Belgesi alınmalıdır.
• Gıda üretimi ve perakende alanında çalışan personel gerekli hijyen eğitimini tamamlamalıdır.
• Kendi sitesinden satış yapan işletme, tüketiciye yönelik bilgilendirmeleri sipariş sürecine eklemelidir.

Gıda ürünü satmak için gerekli belgeler, işletmenin hukuki statüsü ve gıda faaliyetinin türü birlikte değerlendirilerek belirlenir. Bununla birlikte internetten gıda satışı yapan işletmeler, ticari işlemlerle sektörel yükümlülükleri ayrı ayrı takip etmelidir. Doğru belge planı, satış sürecindeki yasal riskleri en baştan azaltır.

Şirket Kuruluş Belgeleri ve Vergi Levhası

Sürekli ve ticari amaçla gıda satan işletmenin hukuki statüsüne uygun vergi mükellefiyeti bulunmalıdır. İnternetten satış yapmak limited şirket kurma zorunluluğu doğurmaz. Bunun yanı sıra faaliyetin yapısına göre şahıs işletmesi, esnaf statüsü veya ticaret şirketi tercih edilebilir. Kendi internet sitesinden satış yapan işletmeler, statülerine göre aşağıdaki tanıtıcı bilgileri de paylaşmalıdır:

• Tacirler ticaret unvanı, MERSİS numarası ve merkez adresini belirtmelidir.
• Esnaflar ad-soyad, vergi kimlik numarası ve merkez adresine yer vermelidir.
• İşletmenin KEP adresi, e-posta adresi ve telefon bilgisi erişilebilir olmalıdır.
• Varsa işletme adı, tescilli marka ve ilgili meslek odası bilgileri de paylaşılmalıdır.

Vergi levhası işletmenin ticari statüsüyle ilgilidir. Gıda İşletme Kayıt veya Onay Belgesi ise yürütülen gıda faaliyetini kapsar. İşletmenin bu iki alandaki işlemleri tamamlaması gerekir.

Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda İşletme Kayıt / Onay Belgesi

Tarım ve Orman Bakanlığı, gıda işletmelerini faaliyet türlerine göre kayıt ve onay kapsamında değerlendirir. Onaya tabi faaliyetler dışında kalan gıda işletmeleri genel olarak kayıt kapsamına girer. Depo, perakende ve toplu tüketim işletmeleri, kayıt başvurusunda İşletme Kayıt Belgesi Başvuru ve Beyannamesini kullanır. Onay sistemi ise aşağıdaki hayvansal gıda faaliyetlerinde uygulanır:

• Sıcaklık kontrollü hayvansal gıda soğuk depoları onay kapsamına girer.
• Kesimhaneler ve et parçalama tesisleri onaya tabi işletmeler arasında yer alır.
• Et ürünleri ve süt işleme tesisleri için onay sistemi uygulanır.
• Bazı yumurta ve balıkçılık ürünü işletmeleri de onay kapsamında bulunur.

Onay başvurusunda genel ve özel beyannamelerin yanında işletmenin yerleşimini gösteren kroki de istenir. Bu kroki; ürün akışı, personel hareketleri ve makine yerleşimi gibi bilgileri gösterir. Organik ürün satmak için gerekli belgeler değerlendirilirken ürünün üretim, depolama ve piyasaya arz yöntemi de dikkate alınır. Yani organik ürün ifadesi tek başına tüm işletmeler için ortak bir gıda kayıt veya onay belgesi belirlemez.

Hijyen Eğitimi Sertifikası ve Portör Muayenesi

Gıda üretimi ve perakende iş yerlerinde çalışan kişiler hijyen eğitimi almalıdır. İşletme sahibi işyerinde bizzat çalışıyorsa eğitim şartı onun için de geçerlidir. Yönetmelik, eğitim süresini en az sekiz saat olarak belirler. Eğitimi başarıyla tamamlayanlara kurs bitirme belgesi verilir. Portör muayenesinde güncel uygulama şu şekildedir:

• Periyodik portör muayenesi genel bir belge şartı olarak uygulanmaz.
• Sağlık Bakanlığı, eski periyodik muayene sisteminin yerine hijyen eğitimi uygulamasının geçtiğini belirtir.
• Gıda yoluyla bulaşan hastalık veya enfekte yara gibi sağlık sorunlarında çalışanın durumu ayrıca değerlendirilir.

Dolayısıyla internetten gıda satışı için hazırlanan güncel belge listelerinde portör kartı genel bir zorunluluk olarak değerlendirilmemelidir.

İnternetten Gıda Satışında Dikkat Edilmesi Gereken Zorunluluklar

İnternetten gıda satışı yapılması, ürünün saklama ve güvenlik koşullarını değiştirmez. İşletme, ürünü tüketiciye teslim edene kadar gerekli muhafaza şartlarını korumalıdır. Bununla birlikte soğuk zincir gerektiren ürünlerde taşıma sıcaklığına dikkat edilmelidir. Ambalaj bütünlüğü ve son tüketim tarihi de kontrol edilmelidir. Satış ve teslimat sürecinde şu noktalar da önem taşır:

• Soğukta saklanan ürünler uygun sıcaklık koşullarında taşınmalıdır.
• Ambalaj ürün güvenliğini bozacak hasarlara karşı korunmalıdır.
• TETT veya STT bilgisi satış ve teslimat sırasında dikkate alınmalıdır.
• Ürün sayfasındaki içerik ve alerjen bilgileri fiziksel etiketle uyumlu olmalıdır.

Köy ürünleri satmak için gerekli belgeler de ürünün nasıl üretildiğine ve hangi koşullarda satışa sunulduğuna göre değerlendirilir. Bu kapsamda köy ürünü tanımı, işletmeyi gıda güvenliği ve tüketici bilgilendirme sorumluluklarından muaf tutmaz.

Cayma hakkı da ürünün niteliğine göre değişir. Mesafeli satışlarda genel kural 14 günlük cayma hakkıdır. Çabuk bozulan veya son kullanma tarihi kısa ürünler istisna kapsamına girer. Hijyen açısından iadesi uygun olmayan bazı ürünlerde koruyucu ambalajın durumu dikkate alınır.

Genel E-Ticaret Sitelerinde Bulunması Gereken Standart Zorunluluklar

Gıda sektörüne özgü şartlarla birlikte genel e-ticaret yükümlülükleri de uygulanır. İşletmenin ETBİS durumu, tüketici sözleşmeleri ve kişisel veri süreçleri satış modeline uygun şekilde düzenlenmelidir. Bu noktada öne çıkan İcanad mağaza, pazaryeri ve sosyal medya kanallarındaki stok, fiyat ve sipariş akışının tek panelden yönetilmesine yönelik bir e-ticaret altyapısı sunar. Böylece işletmeler, farklı satış kanallarındaki operasyonlarını aynı sistem üzerinden takip edebilir.

ETBİS (E-Ticaret Bilgi Sistemi) Kaydı

Kendi internet sitesinde sipariş veya sözleşme oluşturan işletmeler, faaliyete başlamadan önce ETBİS kaydını tamamlamalıdır. Bildirim kapsamında KEP adresi, satılan ürün türleri ve ödeme yöntemleri yer alır. Altyapı sağlayıcısı, kargo firmaları, üretim yeri ve depo adresleri de ilgili alanlarda bildirilir. Türkiye’deki yerli pazaryerleri üzerinden satış yapan satıcıların ETBİS kayıt ve bildirim yükümlülüğü bulunmaz. ETBİS karekod uygulaması ise 2 Eylül 2025 tarihinde sona ermiştir.

Mesafeli Satış Sözleşmesi ve Ön Bilgilendirme Formu

Tüketici, sipariş vermeden ve ödeme yapmadan önce satış koşulları hakkında bilgi alabilmelidir. İşletme bu açıklamaları satın alma akışında görünür bir noktaya yerleştirmelidir. Ön bilgilendirmede şu konular bulunmalıdır:

• Ürünün temel nitelikleri açık şekilde belirtilmelidir.
• Satıcının adı veya ticaret unvanı, adresi ve telefonu paylaşılmalıdır.
• Vergiler dahil toplam fiyat ve ek giderler gösterilmelidir.
• Geçerli durumlarda cayma hakkının kapsamı açıklanmalıdır.
• Tüketicinin başvurabileceği hak arama yolları belirtilmelidir.

İşletmeler bu bilgileri Ön Bilgilendirme Formu ve Mesafeli Satış Sözleşmesi üzerinden sunar. Satış sistemi, müşterinin gerekli bilgileri siparişten önce gördüğünü ve teyit ettiğini gösterecek şekilde kurulmalıdır.

SSL Sertifikası ve KVKK Aydınlatma Metni

SSL sertifikası kamu kurumuna sunulan bağımsız bir ruhsat değildir. HTTPS ve SSL-TLS, müşteri bilgilerinin güvenli aktarımında kullanılan teknik araçlardır. Ancak bu teknolojilerin kullanılması tek başına KVKK yükümlülüklerini karşılamaz.

KVKK Aydınlatma Metni; veri sorumlusunun kimliğini, kişisel verilerin işlenme amaçlarını ve aktarım taraflarını açıklamalıdır. İşletme veri toplama yöntemini, hukuki sebebi ve ilgili kişinin haklarını da belirtmelidir. Aydınlatma yükümlülüğü ile açık rızanın farklı süreçler olduğu da unutulmamalıdır.

Online Etiketleme ve Tüketici Bilgilendirme Uyumluluğu

İnternetten gıda satışı yapan işletmeler, fiziksel etiketteki zorunlu bilgileri çevrim içi ürün sayfasında da sunmalıdır. Tüketici bu bilgilere satın alma işlemi tamamlanmadan önce ulaşmalıdır. Başka bir üreticinin ürününü satan işletme de zorunlu bilgileri üreticiden temin ederek ürün sayfasına aktarmalıdır. Ürünün niteliğine göre şu bilgiler paylaşılmalıdır:

• Gıdanın adı ve bileşen listesi açık şekilde yazılmalıdır.
• Alerjen veya intoleransa neden olan maddeler belirgin şekilde gösterilmelidir.
• Net miktar ile TETT veya STT bilgisi paylaşılmalıdır.
• Özel saklama ve kullanım koşulları açıklanmalıdır.
• Gıda işletmecisinin unvanı, adresi ve kayıt bilgisi belirtilmelidir.
• Gereken ürünlerde menşe, kullanım talimatı, lot numarası ve beslenme bildirimi eklenmelidir.

Kapıda Ödeme ile Sanal Pos Karşılaştırması yaptığımız içeriğimize de göz gezdirebilirsiniz.

Ambalajın ön yüzünü gösteren fotoğraf, zorunlu bilgiler okunmuyorsa yeterli değildir. İşletme bu bilgileri ürün sayfasına metin olarak eklemelidir. Bunun yanı sıra gıda hakkında zorunlu bilgilendirme Türkçe yapılır. Bu detaylar doğrultusunda internetten gıda satışı planlayan işletmeler, ticari kayıtlarını ve gıda işletmesi süreçlerini satış öncesinde tamamlamalıdır. Hijyen eğitimi, tüketici bilgilendirmesi, kişisel veri yükümlülükleri ve online etiketleme de satış modeline uygun bir şekilde düzenlenmelidir.